[ تشبيه در سورهء يس ] ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ « 1 » . « القمر » به نصب و به رفع خوانده مىشود ؛ نصب آن با تقدير فعلى است كه فعل ظاهر ( « قدّرناه » ) مفسّر آن است ، و گويى معنى به اين عبارت است : « قدّرنا القمر قدّرناه » ، و رفع بنا بر وجه « و آية لهم القمر قدّرناه » است « 2 » ، و ممكن است بنا بر وجه رفع « القمر » خود مبتدا و جمله « قدّرناه » خبر آن باشد . و امّا منزلهاى ماه : اين منزلها عبارت از بيست و هشت منزلى است كه ماه در هر ماه در آنها وارد مىشود ، و عرب معتقد است كه « انواء » « 3 » متعلّق به آن منازل است ، و آنها را ستارگان « اخذ » مىگويند ، زيرا ماه در هر شب در يكى از آنها وارد مىشود ؛ تا اين كه به هلال بازمىگردد ، و آن منزلها منسوب به برجهاى دوازده‌گانه است ، و خداى - تعالى -

--> ( 1 ) - سورة يس ( 36 ) آيهء 39 . ( 2 ) - توضيح مطلب اين است كه جمله « و القمر قدّرناه » معطوف به « اللّيل نسلخ منه النّهار » مىشود ، و بنابراين ، تفسير براى « آية » مىباشد . رك : مجمع البيان ، ج 8 ، ص 423 . - م . ( 3 ) - « الانواء » : ابو عبيد گفته است : انواء ( جمع نوء ) بيست و هشت ستاره‌اى است كه مطلع آنها در طول سال معروف است ، و در هر سيزده شب يكى از آنها هنگام طلوع خورشيد فرومىافتد ، و مقابل آن ، ستاره ديگرى در مشرق طلوع مىكند . رك : لسان العرب ريشه « نوء » و به معناى باران نيز آمده است . ( المعجم الوسيط ) و ظاهرا در اين مقام همين معناى اخير مراد است . - م .